สัญญาณอันตราย! แรงงานไทย 2 ล้านคนเสี่ยงตกงาน

นายดนุชา พิชยนันท์ เลขาธิการสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ (สศช.) แถลงภาวะสังคมไทยไตรมาสที่ 1 ปี 2569 พบว่าการจ้างงานภาพรวมยังขยายตัว แต่มีสัญญาณเตือนภัยที่น่ากังวลคืออัตราการว่างงานขยับเพิ่มขึ้นมาอยู่ที่ร้อยละ 0.94 หรือมีผู้ว่างงานราว 3.9 แสนคน โดยกลุ่มที่เคยทำงานมาก่อนมีสัดส่วนตกงานเพิ่มขึ้นสูงถึงร้อยละ 44.8 ขณะที่รายได้เฉลี่ยของแรงงานลดลงร้อยละ 0.6 อยู่ที่ 16,145 บาทต่อเดือน โดยกลุ่มอาชีพอิสระกระทบหนักสุดรายได้หดร้อยละ 2.5 นอกจากนี้เริ่มพบสัญญาณการลดชั่วโมงทำงานและตัดงบประมาณค่าล่วงเวลา (OT) ในภาคการผลิตและท่องเที่ยวเพื่อควบคุมต้นทุนจากผลกระทบความขัดแย้งในต่างประเทศ ซึ่ง สศช. ได้เน้นย้ำ 3 ประเด็นเฝ้าระวังคือ ผลกระทบจากตะวันออกกลาง ภาวะการว่างงานแฝงที่สูงขึ้น และความเสี่ยงตกงานในกลุ่มอุตสาหกรรมยานยนต์เครื่องยนต์สันดาปจากการเติบโตของตลาด EV

ประเด็นสำคัญที่ต้องจับตาคือ ผลกระทบจากเทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ (AI) ต่อแรงงานไทย ซึ่งผลศึกษาพบว่ามีแรงงานราว 8.7 ล้านคน หรือร้อยละ 22 ของแรงงานทั้งหมดที่จะได้รับผลกระทบ โดยแบ่งเป็นกลุ่มเสี่ยงถูก AI เข้ามาทดแทนการทำงานโดยตรงสูงถึง 2.2 ล้านคน ส่วนใหญ่เป็นกลุ่มพนักงานเสมียน เลขานุการ และเจ้าหน้าที่ฝ่ายสนับสนุน ซึ่งร้อยละ 53 อยู่ในพื้นที่กรุงเทพฯ และปริมณฑล และเป็นผู้จบการศึกษาระดับปริญญาตรี ขณะที่แรงงานอีก 6.5 ล้านคนจะเป็นกลุ่มที่ใช้ AI เข้ามาช่วยเสริมประสิทธิภาพการทำงาน เช่น พนักงานขายและผู้บริหาร ส่งผลให้เด็กจบใหม่จะหางานยากขึ้นเนื่องจากองค์กรหันไปต้องการแรงงานที่มีทักษะขั้นสูงในการบริหารจัดการระบบ AI แทน

สำหรับสถานการณ์หนี้ครัวเรือนในไตรมาสที่ 4 ปี 2568 มีมูลค่ารวม 16.44 ล้านล้านบาท คิดเป็นร้อยละ 86.7 ของ GDP แม้การเติบโตจะชะลอตัวลงแต่คุณภาพสินเชื่อกลับน่ากังวล โดยพบหนี้เสีย (NPL) พุ่งสูงถึง 1.31 ล้านล้านบาท คิดเป็นร้อยละ 9.59 ของสินเชื่อรวม ซึ่งหนี้คงค้างบัตรเครดิตและสินเชื่อส่วนบุคคลในกลุ่มเยาวชนอายุต่ำกว่า 25 ปี มีอัตราเพิ่มขึ้นสูงสุดจากการบริโภคตามเทรนด์ออนไลน์ ทั้งนี้ สศช. เตือนให้เฝ้าระวังการก่อหนี้ผ่านธนาคารพาณิชย์ไร้สาขา (Virtual Bank) และพฤติกรรมของ Finfluencer ที่อาจให้ข้อมูลทางการเงินไม่ครบถ้วน ส่วนมาตรการ "ไทยช่วยไทย พลัส" ของรัฐบาล พบว่ามีประชาชนแห่ลงทะเบียนถึง 20 ล้านคนภายใน 30 นาทีแรก สะท้อนถึงความต้องการความช่วยเหลือด้านค่าครองชีพที่พุ่งสูงในปัจจุบัน